Rathenau rapport over ‘Naar hoogwaardig digitaal onderwijs’

Afgelopen week heb ik in ons beleidsteam de transitieagenda ‘Leren Digitaliseren’ besproken. Zie presentatie. Dat was een goed en inspirerend gesprek, en nog niet afgerond. We zaten nog midden in de discussie over onder andere de vraag of we een visie nodig hebben op digitaliseren. Als ik het net uitgekomen rapport Rathenau Instituut; Naar hoogwaardig digitaal onderwijs. Advies: JA.

Als kernboodschap wil het Rathenau, met het rapport, meegeven : ‘dat doordachte digitalisering, met het streven naar een zo hoogwaardig mogelijk onderwijs, een zeer complexe opgave is’ (blz 118). Het gaat niet alleen over vernieuwend denken over onderwijs en de uitwerking op onderwijsontwerp en de kwaliteit. Het rapport laat ook zien dat digitalisering in het onderwijs kansengelijkheid, gezondheid, keuzevrijheid, samenwerken en burgerschap raakt. En dan gaat het over de waarden.  Deze waarden kunnen soms conflicteren tijdens het afwegen tussen (soms schijnbare) tegengestelde effecten. Bijvoorbeeld de privacy van studenten vs benutten van data.
Via het rapport wil het Rathenau Instituut het onderwijs helpen met de digitale transitie. De auteurs geven aan dat een goed overzicht van de effecten van digitalisering ontbreekt en verschillende partners in het onderwijsveld zich ‘handelingsverlegen’ voelen op dit terrein. Het Rathenau beveelt aan dat het belangrijk is om visie te ontwikkelen, eisen te stellen, ondersteuning te bieden en onderzoek te stimuleren. Het rapport biedt veel informatie, ook 4 uitgebreide beschreven praktijken op thema (adaptief onderwijs, studiedata&onderwijs, blended learning, open science).
Lees hier: de samenvatting en aanbevelingen.

Om een eerste indruk te geven, hier heel kort de 4 actielijnen op een rijtje.

Actielijn 1. Visie ontwikkeling
Er is een toekomstgerichte digitaliseringsstrategie nodig (zowel nationaal-regionaal-lokaal). Neem mee o.a. het doordenken van de integrale invloed van digitalisering op het onderwijs maar ook aan welke voorwaarden je wilt voldoen om volwaardig te werken met digitale middelen. En niet voor de korte maar voor de langere termijn.

Actielijn 2. Eisen stellen aan digitale infrastructuur en datagebruik
Hierbij gaat het om korte termijn landelijke afspraken (en eisen) te formuleren, ten aanzien van bijvoorbeeld: de digitale infrastructuur (modulariteit, interoperabiliteit), bepaalde vormen van datagebruik ( profilering), en waarden (tegenwicht geven aan de Big Tech).

Actielijn 3. Ondersteuning bieden
Wat is nodig om lokaal goed te kunnen opereren? Niet alleen beschikking hebben over goed hardware en software maar ook digitaal bekwame docenten en het doorvoeren van aanpassingen aan het onderwijsmodel zoals het invoeren van nieuwe vormen van onderwijs en toetsen. Met daarbij de aanbeveling: ‘Koppel digitale leermiddelen en gepersonaliseerde leerpaden aan referentie- en streefniveaus’.

Actiepijn 4: Aanbevelingen bij onderzoek naar leeropbrengsten
Deze actiepijn gaat in op het stimuleren van (wetenschappelijk) onderzoek, bijvoorbeeld naar de leeropbrengst van digitale leermiddelen (adaptieve software). Of het werken met teams van experts maar ook dat de inspectie scherp is op de kwaliteit van onderwijs met ICT-middelen.

Een rapport met veel informatie en veel haakjes om te bediscussiëren. Zoals de gedachte, die ik had na het lezen van het rapport, of het doordenken van een toekomstige digitaliseringsvisie onlosmakelijk samengaat met een visie op onderwijs en leren. Dat mocht wat mij betreft nog wel sterker naar voren komen. Het doordenken van de invloed digitalisering op onderwijs is tenslotte het bevragen van onze overtuigingen over onderwijs en leren. Maar ook de digitalisering zelf: waarderend of het ‘overkomst ons’. Of zoals de transitieagenda beschrijft: wat is ons ‘dominante’ denken.
Niet alleen een goede doordachte (en met waarden voorziene) infrastructuur maar ook goed heroverwogen onderwijscultuur en leeromgeving. Maar wellicht gaat dit samen op. Oftewel de gestelde vraag (blz 120 van het rapport): wat voor onderwijs willen we hebben? Of nog liever: hoe willen we leren? Wat is nog een leeromgeving? Daarover in gesprek!

Dus: in het vervolggesprek over de transitieagenda ‘leren Digitaliseren’ neem ik het rapport van Rathenau mee voor extra denkperspectieven.

Lees ook
(*) Persbericht
(*) Blog Wilfred Rubens: https://www.te-learning.nl/blog/digitalisering-en-onderwijs-kansen-en-zorgen/

Rathenau Instituut (2022). Naar hoogwaardig digitaal onderwijs. Den Haag (auteurs: Karstens, B. en L. Kool, m.m.v. A. Lemmens, S. Doesborgh en R. Montanus)

Over Ria Jacobi

Als ervaren onderwijskundig ontwerper, -adviseur en projectmanager houd ik mij bezig met het ontwikkelen en verbeteren van onderwijs. Mijn ambitie is goed doordacht onderwijs te realiseren, dat aansluit bij de behoefte van individuen en hun organisaties en daarmee een stimulerend effect heeft.
Dit bericht werd geplaatst in digitale transformatie, learning analytics, onderwijsinnovatie, Rapporten, Trends en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s