Corona en Ontwerptips voor onderwijs op afstand

anderhalvemeterEen collega verzuchtte deze week: wat een gedoe dat ver-online-iseren! Het is lastig wat je zo gewend bent f2f te doen, nu online te moeten doen. Vooral toetsen of het organiseren van groepsgesprekken. Uit gesprekken (e.a. bronnen) binnen mijn instelling blijkt dat toch een behoorlijke aantal docenten worstelen met de inzet van technologie in het onderwijs. De werkdruk wordt niet alleen ervaren doordat het letterlijk druk is (vele taken te doen) maar óók speelt onzekerheid een belangrijke rol (handelingsverlegenheid). Opeens ben je de kwijt wat je gewend bent. Zo proberen docenten bijvoorbeeld wegwijs te raken in de veelheid van functionaliteiten van de (vele) beschikbare tools. Niet voor niks dat er een zekere stress wordt ervaren. En dan is het wel begrijpelijk dat veel onderwijs 1-op-1 wordt overgezet naar online onderwijs. 

En zelfs als je gewend bent online les te geven, is het constant calibreren, blijkt. Zo las ik gisteren in de NRC een verhaal van een docent van de Universiteit Leiden. Zij heeft ervaring in het lesgeven via haar MOOCs. Zij kwam tot de ontdekking (*) dat reguliere studenten fysiek onderwijs verwachten en niet gewend zijn online les te krijgen met bijbehorende (leer)houding (MOOC-studenten zijn daarop ingesteld); (*) (bestaand) contactonderwijs omzetten naar online lesgeven is niet hetzelfde als online onderwijs sec.. Deze laatste vraagt een ander ontwerp. Lees Tweet Paul Kirschner.

‘’ Het online onderwijs dat we nu met zijn allen maken en volgen, mag die naam eigenlijk niet hebben, vind ik. Ja, het is online, en ja het is onderwijs. Maar online onderwijs is iets anders: dat zijn vakken die speciaal ontwikkeld zijn voor het internet, met bijbehorende leerdoelen, manieren van beoordelen en met studenten en docenten die daar voor kiezen. ‘’

Maar ja, we staan allemaal voor dezelfde online-onderwijs-uitdaging: studenten en docenten en ondersteuners. Misschien zullen we in alle onderwijsadviezen sterker moeten zeggen wat Reneé Fillius aangeeft: “Bedenk je dat goed online onderwijs echt om een compleet herontwerp vraagt,” …. “Daar is in deze tijd niet de mogelijkheid voor. Probeer dat ook niet na te streven.

Wel begon ik begon me opeens af te vragen of de handreikingen, rijtjes, tips voor docenten die we aanreiken meer gebaseerd zijn op het ontwerpen van blended learning in plaats van online onderwijs. En dat we vooral ook met de studenten communiceren wat de omslag voor hen betekent: wat verandert er voor hen, waar stellen zij hun vragen als dit niet in MS Teams kan. Het stappenplan van de Radboud Universiteit is een aanzet. Maar is dit genoeg? Hoe studenten bewust maken dat remote onderwijs een andere leerhouding vraagt dan online onderwijs? Hoe studenten te betrekken bij hun leren. Hoe begeleid je het leren of afstand? Welke afspraken maak je? Waar spreek je studenten op aan (op afstand)? In die zin vond ik de tutorial van Martij van Grootel (Fontys) over hoe je in online onderwijs een mooie aanzet: 1) een onderwijseenheid ontwerpt en 2) hoe je een interactieve online les verzorgt (met instructies die je kunt geven aan studenten).

In hoofdlijnen denk ik dat het erop neerkomt dat het nodig is veel meer en heldereder te communiceren over de bedoeling van de les en de leeractiviteiten. Dus  verwachtingsmanagment over opzet, doel van de les en de leeractiviteiten, planning, wat ze te zien krijgen in een video en continue terugkoppeling.  Ik eindig toch maar met enkele uitgangspunten voor onderwijs op afstand (gebaseerd op o.a. diverse bronnen) zoals de vlog van Paul Kirschner (de wijze lessen).

  • Blijf bij de essentie, breng focus aan in de les/de module/het college
    En daarbij: werk doelgericht, wees daarbij pragmatisch, niet alles hoeft flashy te zijn.
  • Zet structuur, duidelijkheid en daarmee rust voorop de les/de module/het college
    En daarbij: geef duidelijkheid over wat studenten kunnen verwachten (in de cursus, bij het kijken van video e.a.), geef het doel aan, een planning, maak kaders of schema, wees consistent voor vertrouwen.
  • Zet toetsing in als een kans voor leren van studenten
    En daarbij: studenten bij de ‘les’ houden door formatief te toetsen en resultaat in de gaten houden en waar en wanneer nodig direct terugkoppeling.
  • Geef houvast bij het zelfstandig leren van studenten
    En daarbij: nadruk ligt op thuisleren dan niet te veel opdrachten in 1 keer, just-in-time informatie geven en motiveer, communiceer de succescriteria en zorg voor succeservaring (het gevoel dat je stappen maakt).
  • Wees betrokken en zichtbaar naar studenten
    En daarbij: benadruk sociaal leren, laat je zien (a)synchroon zien bijv in vragenuurtjes, foto van studenten en jezelf als docent(enteam) plaatsen; bijdrage in discussiefora; neem contact op met een student indien nodig.


Nog enkele bronnen ter facilitering van het ontwerpen van online onderwijs die zo langskwamen afgelopen tijd:

ccbysa

Over Ria Jacobi

Als ervaren onderwijskundig ontwerper, -adviseur en projectmanager houd ik mij bezig met het ontwikkelen en verbeteren van onderwijs. Mijn ambitie is goed doordacht onderwijs te realiseren, dat aansluit bij de behoefte van individuen en hun organisaties en daarmee een stimulerend effect heeft.
Dit bericht werd geplaatst in Online Onderwijs, Uncategorized en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s