Blended Learning (1). Het leren faciliteren

blended-learning

Wat is Blended Learning? Is het een mix van f2f onderwijs en online onderwijs? En wat is dat de optimale mix? Kunnen we nog wel spreken van een mix? En wat is in wezen de kern van Blended Learning? Gezien de implementatie van de digitale leeromgeving heb ik voor mezelf de tijd genomen om weer eens in dat begrip ‘blended learning’ te duiken. Wat bedoelen we en hoe zetten we blended learning in?

Er zijn verschillende definities (en daarmee discussies) ten aanzien van blended learning (blz 16 + bijlage 8 Blend it, share it). In ditzelfde document (blz 69) wordt geconcludeerd dat blended learning vele mogelijkheden biedt om onderwijs te innoveren vanwege het tijd- en plaatsonafhankelijke component dat erin zit. Ook wordt aangegeven dat het onderzoek nog in de kinderschoenen staat: een compleet beeld van relevante factoren die invloed hebben op effectief blended learning is (nog) niet te geven. Luuk Terbeek geeft aan dat online en f2f-activiteiten complementair van elkaar zijn en elkaar wederzijds versterken. Paul Kirschner vraagt zich af of een begrip als ‘blended learning’nodig is: al het leren is per definitie blended.

Wat ik in mijn huidige praktijk ervaar dat de inzet van ICT steeds meer een onderdeel is van het (her)ontwerp van onderwijs. Docenten werken volgens bijv. de TPACK- of SHUFFLE-methode een moduleontwerp uit en bekijken wat kan worden versterkt met digitale tools: hoe zet ik de functies van Brightspace/Canvas/Moodle of Feedbackfruits of Kahoot? Blended learning biedt docenten een verrijking van onderwijs(werk)vormen en leeractiviteiten: nieuwe variaties van bekende vormen of activiteiten, nieuwe combinaties maar ook activiteiten slechts mogelijk zijn door inzet van ICT. Denk aan de inzet van technology als Virtual Reality of Augmented Reality of real time quizzes.

Wat mij betreft mag bij het ontwerpen van een blended learning omgeving ‘het leren en het leerproces van de student’ meer naar voren komen. Niet voor niets hebben we het over blended learning. Het gaat over het ont­wer­pen, ont­wik­ke­len, uit­voe­ren en evalueren van je on­der­wijs, zo­da­nig dat het recht doet aan het leren van de stu­dent. Geen blended teaching omgeving maar een blended learning omgeving. ICT ten dienste van (het leren van) de student.

Hoe ziet een blended learning omgeving eruit als we vanuit ‘leerprincipes’ ontwerpen? De basisprincipes vanuit o.a. een sociaal constructivistische benadering van leren of een cognitivistische benadering zullen invloed hebben op de inrichting van een leeromgeving. Wel weten we in grote lijnen wat effect heeft op leren en het leren stimuleert. Dochy heeft dat in het HILL-model beschreven: bouwstenen voor het leren. Centraal staat, wat mij betreft, dat blended learning de mogelijkheid biedt het leren van studenten optimaal te faciliteren. Zodoende kom ik op de volgende drie aspecten die belangrijk zijn om als vertrekpunt te nemen voor een blended leeromgeving. Een omgeving die faciliteert en versterkt en verrijkt van:

  1. (Inter)actief leren: het gaat om leren in actie, het actief bezig zijn door de lerende (schrijven, reflecteren, discussie, oplossen, analyseren, uitwerken vraagstukken). En leren doe je niet alleen: ‘in actie’ impliceert ook in interactie met anderen oftewel informatie- en kennisuitwisseling die wederkerig is. En via reflectie door de ander (nieuwe) informatie krijgen over inhoud, gedrag of leren (mirroring). Inzet onderwijstechnologie voorbeeld: online begeleiding, gamification, online peer-feedback, online samenwerken aan documenten of in een project of in settings zoals een living lab of een leergemeenschappen.
  2. Effectief leren: bij leren gaat het steeds om nieuwe informatie te koppelen aan reeds bestaande informatie. Just-in-time feedback of (directe) instructie, herhaald oefenen, voorbeelden geven zijn bekende effectieve leerstrategieën. Niet te veel informatie tegelijkertijd aanreiken is een bekende effectieve informatieverwerkingsstrategie. Inzet onderwijstechnologie voorbeeld: kennisclips, flipping-the-classroom, digitaal (formatieve) toetsen.
  3. Adaptief leren: het gaat bij leren om het (continue) bijsturen van het (eigen) leergedrag en –proces (hoe) of het aansluiten bij de leerbehoefte voor het realiseren van de (eigen) gestelde leerdoelen. Het gericht verkrijgen van kennis en informatie over het (eigen) leerproces of -doel is een belangrijk aspect daarbij. Wat is de voortgang m.b.t. de (eigen) gestelde doelen? Helpen je leeractiviteiten je doel te halen ? Welke onderdelen beheers ik en waar moet ik extra oefenen? (Zelf)reflectie en regie op het leerproces staan centraal bij adaptief leren: het op maat informatie beschikbaar stellen aan de lerende om vervolgstappen te zetten. Deze informatie krijgt een lerende bijv. door gerichte en persoonlijke feedback, monitoring, begeleiding, instructie, toetsing. Digitalisering biedt de mogelijkheid dit persoonlijk beschikbaar te stellen: op maat, just-in-time, tijd- en plaats-onafhankelijk. Inzet onderwijstechnologie voorbeeld: learning analytics, feedback in digitaal toetsen, e-portfolio, micro-credentialing, online courses, online peer feedback.

Uiteindelijk is het doel het realiseren van betekenisvol leren van en voor de student. Het leren start met een behoefte, een vraag een uitdaging: het weten waarom je gaat en wilt leren (motivatie). Daarnaast is het van belang dat de student zich bewust is van het leren: het lerend en zelfsturend vermogen. Inzicht krijgen in de eigen manier van leren, het eigen handelen bevordert zelfkennis. Een leeromgeving met continue feedback en reflectie, leren van fouten, elkaar (kritisch) bevragen en niet snel tevreden zijn, zijn daarbij belangrijke aspecten. De context waarin wordt geleerd is dus van belang: de docenten, de ingerichte fysieke en digitale (leer)omgeving (als een geheel), de peers, experts, begeleiders uit het werkveld e.a.. Want deze omgeving bepaalt (on)bewust het gedrag en heeft daarmee impact op het leren.

Hierna volgen blogs met toelichting op de drie aspecten. Te zien in het volgende overzicht.

BLplaatjes_voor het blog1

Serie (worden komende tijd gepubliceerd):
Blog: Blended Learning 2. Faciliteren van Interactief leren
Blog: Blended Learning 3. Faciliteren van Effectief leren: leerstrategie
Blog: Blended Learning 4. Faciliteren van Effectief leren: Informatieverwerking
Blog: Blended Learning 5. Faciliteren van Adaptief leren

ccbysa

Advertenties

Over Ria Jacobi

Als ervaren onderwijskundig ontwerper, -adviseur en projectmanager houd ik mij bezig met het ontwikkelen en verbeteren van onderwijs. Mijn ambitie is goed doordacht onderwijs te realiseren, dat aansluit bij de behoefte van individuen en hun organisaties en daarmee een stimulerend effect heeft.
Dit bericht werd geplaatst in blended learning, didactiek en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s