Proefschrift van Remco Coppoolse: Vernieuwing in het hoger beroepsonderwijs in een versnelling

coppoolseEr zijn vele onderwijsinnovatie projecten in het hoger onderwijs. Echter de uitblijvende resultaten in de onderwijsinnovatieprojecten blijven uit.  Vaak is de inrichting van deze projecten een top-down innovatieaanpak. Er wordt vanuit een plan geopereerd. Op zich goed maar het ontbreekt ook vaak aan dialoog met verschillende groepen en actoren. Bovendien worden ontwikkelaars niet betrokken bij het bedenken van de onderwijsinnovatie. De veronderstelling is dat onderwijsinnovatie planbaar is. Juist de onderwijsinnovatieprocessen zijn dynamisch door de inbreng van verschillende actoren tijdens het proces.

Kortom, er treedt vaak stagnatie op bij onderwijsinnovatie. De stagnatie is het gevolg van twee kernproblemen in onderwijsinnovatie:
(1) een lineaire basisredenering die geen recht doet aan het moeilijk te voorspellen verloop van onderwijsinnovatie en
(2) de innovatie gaat vaak voorbij aan het inhoudelijke debat met docenten, waardoor docenten niet geneigd zijn het nieuwe gedrag te implementeren. (lees dit wat uitgebreider op blz 18).

Dit alles is te lezen in het onderzoek van Remco Coppoolse (docent/onderzoeker Onderwijsinnovaties aan de Hogeschool Utrecht). Zijn proefschrift gaat over Werkregels voor innovatiemanagers. Vernieuwing in het hoger beroepsonderwijs in een versnelling . Afgelopen vrijdag 6 april was de verdediging van het proefschrift.

Benader, stelt Coppoolse vast, onderwijsinnovatie vanuit het dynamisch multi-actor perspectief. Onderwijsinnovatie wordt namelijk beschouwd als een dynamisch gebeuren als gevolg van een veelheid aan actoren die het verloop beïnvloeden. Dit nieuwe perspectief vraagt om ander gedrag van de leider van onderwijsinnovatie, de innovatiemanager. De innovatiemanager heeft een belangrijke rol om de continuïteit van onderwijsinnovatie te realiseren. In het onderzoek van Coppoolse is de innovatiemanager degene die het innovatieproces vormgeeft, leidt en ervoor zorgt dat de continuïteit wordt gehandhaafd en ingrijpt bij (dreigende) stagnatie.

Coppoolse heeft werkregels opgesteld voor de innovatiemanager. Deze werkregels zijn gedefinieerd als gedragsregels die innovatiemanagers kunnen inzetten om de continuïteit van onderwijsinnovatie te beïnvloeden en stagnatie te voorkomen of te doorbreken.
Werkregels die hij beschrijft zijn (zie blz 239 ). Zie blz 241 voor het model dat hierbij hoort.

Werkregel 1. Er is een eenduidig veranderinitiatief
De innovatiemanager adviseert de lijnmanager – na raadpleging van ontwikkelaars – een duidelijk en eenduidig veranderinitiatief te verkondigen, met een duidelijke aanleiding, doelstelling en criteria voor de uitwerking.

Werkregel 2: Samenwerking sactiviteiten met externen en voorlopers
De innovatiemanager adviseert de lijnmanager om samenwerkingsactiviteiten met externe partners te organiseren en voorlopers die met het initiatief aan de slag gaan te faciliteren, zodat de voorlopers de innovatie verspreiden onder andere ontwikkelaars.

Werkregel 3. Vertrouwen tussen de actoren
De innovatiemanager zorgt voor vertrouwen tussen de actoren, door management te adviseren belangstelling te tonen voor de ontwerppraktijk en transparant te zijn over doelen, proces en uitkomsten.

Werkregel 4: Veranderinitiatief spreekt ontwikkelaars aan.
De innovatiemanager formuleert het veranderinitiatief zodanig dat het de belangen van ontwikkelaars aanspreekt, waardoor ontwikkelaars zelf aan de slag gaan met het aanbrengen van veranderingen in de onderwijsuitvoering

Werkregel 5: Inzicht in onderwijspraktijk
De innovatiemanager biedt de lijnmanager en andere actoren buiten de ontwerppraktijk die het veranderinitiatief mede vormgeven inzicht in wat er al gebeurt in de onderwijspraktijk, zodat initiatieven die aansluiten bij het veranderinitiatief worden ondersteund en waardevolle elementen behouden blijven.

Werkregel 6: Stimuleren Ontwikkelaars te experimenteren
De innovatiemanager adviseert de lijnmanager om ontwikkelaars te faciliteren te gaan experimenteren met veranderingen in hun onderwijspraktijk passend bij het veranderinitiatief, zodat uitwerkingen van onderwijs in lijn met het veranderinitiatief worden gerealiseerd.

Werkregel 7: Overzicht ontwikkelstappen
De innovatiemanager communiceert zijn rolopvatting en maakt een overzicht van de ontwikkelstappen in de onderwijsinnovatie, zodat ontwikkelaars weten wat er is gebeurt, wat nu van hen wordt verwacht en wat nog gaat komen.

Werkregel 8: Afspraken over besluitstappen
De innovatiemanager maakt duidelijke afspraken over de besluitvorming tussen management, innovatiemanager en ontwikkelaars, stemt de stijl waarmee besluiten worden genomen af op de taakvolwassenheid van het team en betrekt ontwikkelaars bij de besluitvorming door inspraak te geven in ontwikkelstappen, zodat er sociaal commitment ontstaat over de ontwikkelstappen.

Werkregel 9: Middenmanagement hitteschild en verbindend bij realisatie
De innovatiemanager stimuleert het middenmanagement, zoals opleidingsmanager of teamleiders of een groep sturende docenten om (1) verbindingen te maken tussen ontwikkelaars en actoren buiten de ontwerppraktijk en (2) een hitteschild te vormen voor prikkels van actoren van buiten de ontwerppraktijk van docenten, zodat ontwikkelaars ruimte hebben om onderwijs te innoveren.

Werkregel 10: Tijd en ruimte voor ontwikkelaars
De innovatiemanager adviseert de lijnmanager voldoende tijd te reserveren in de taakstelling van ontwikkelaars en organiseert werkbijeenkomsten op externe locaties, zodat ontwikkelaars zonder afgeleid te worden onderwijs kunnen ontwikkelen en er eigenaarschap ontstaat bij de ontwikkelaars over de onderwijsuitvoering.

Werkregel 11: Samenwerking met beroepspraktijk
De innovatiemanager organiseert samenwerking met de beroepspraktijk met een open communicatie tussen verschillende betrokken actoren en houdt rekening met verschillen in werkprocessen tussen vertegenwoordigers uit het onderwijs en beroepenveld, zodat er afstemming is tussen beide partijen over de manier waarop het onderwijs wordt uitgewerkt

Werkregel 12: Afstemming beelden op gezamenlijk beeld
De innovatiemanager zorgt voor afstemming van beelden tussen actoren, gericht naar een gezamenlijk beeld, zodat vanuit een overeenkomstig beeld wordt gebouwd aan het nieuwe onderwijs

Werkregel 13: Systeem voor communicatie
De innovatiemanager zorgt voor een systeem, waarin de verschillende groepen actoren communiceren, zodat betekenis en taal tussen actoren onderling wordt afgestemd.

Werkregel 14: Ontwikkelaars geven aan wat ze veranderen
De innovatiemanager vraagt ontwikkelaars wat ze willen veranderen in hun onderwijs en hoe ze dat denken aan te pakken, zodat eigenaarschap over de uitwerking van de innovatie in de onderwijspraktijk bij docenten blijft.

Werkregel 15: Ondersteuning van ontwikkelaars op basis van bezwaren
De innovatiemanager onderzoekt of ontwikkelaars in de ontwerppraktijk bezwaren hebben tegen de onderwijsinnovatie en of ze in staat zijn om binnen de onderwijskundige kaders nieuw onderwijs te ontwerpen, organiseert ondersteuning en past de ontwikkelvolgorde aan, zodat ontwikkelaars geen barrières ervaren om aan de slag gaan te gaan met het veranderinitiatief in de ontwerppraktijk.

Werkregel 16: Toevoegen specifieke deskundigheid aan ontwerppraktijk
De innovatiemanager zet deskundigen met specifieke competenties in om ontwikkelaars te ondersteunen bij realisatie van nieuw onderwijs of afstemming tussen actorengroepen te bewerkstelligen, zodat specifieke activiteiten of inzichten ervoor zorgen dat de ontwikkelaars doorgaan met het innoveren van het onderwijs.

Werkregel 17: Tippers inzetten voor verbinding
De innovatiemanager stimuleert tippers hun verbindende rol te pakken, door hen te laten aangeven wat hen drijft en het hen gemakkelijker te maken die rol te spelen.

Werkregel 18: Nieuwe werkorganisatie bij opschaling
De innovatiemanager onderzoekt wat er goed ging in de voorafgaande onderwijsinnovatie voordat het innovatieproces wordt opgeschaald of elders start en past de werkprocessen aan de nieuwe betrokken actoren aan, zodat ook daar het enthousiasme om met de innovatie aan de slag te gaan optreedt.

Wellicht kunnen we deze werkregels meenemen in de Versnellingsagenda Onderwijsinnovatie. In dit programma zullen we zeker vanuit een dynamisch multi-actor perspectief moeten gaan werken willen we versnelling realiseren.

Ter inspiratie
Animatie door Coppoolse: Ombuigen en doorbewegen
Animatie door Coppoolse: Neeknikken en meestribbelen
Animatie door Coppoolse: Wegwijsinonderwijs

ccbysa

Advertenties

Over Ria Jacobi

Als ervaren onderwijskundig ontwerper, -adviseur en projectmanager houd ik mij bezig met het ontwikkelen en verbeteren van onderwijs. Mijn ambitie is goed doordacht onderwijs te realiseren, dat aansluit bij de behoefte van individuen en hun organisaties en daarmee een stimulerend effect heeft.
Dit bericht werd geplaatst in onderwijsinnovatie, Rapporten en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s