Mens&Techniek: onlosmakelijk verbonden

DSC06014Privacy is een belangrijk issue maar niet hét issue in deze tijd van overvloed aan data en informatie. Het probleem dat we veel meer onder ogen moeten gaan zien, is dat er beslissingen worden genomen a.h.v. profielen (gebaseerd op onze data) waarvan we niet meer kunnen achterhalen waar die beslissingen op gebaseerd zijn. En nog meer: die profielen zijn gebaseerd op data die niet kloppen. Wat wordt er met die data gedaan als die data zelf onbetrouwbaar is? Eén keer iets afwijkends gedaan of je als zodanig gedragen en je hebt je leven lang ‘een minpuntje’ in je profiel.

Dit is de belangrijkste gedachte die ik heb meegenomen uit een discussieavond in Pakhuis de Zwijger (14 maart 2018) over de Kunstmens. Een gesprek met Maxim Februari ( nav zijn boek Klont; en NRC-Artikel Schrijver, laat ons niet in het apparaat verdwijnen (23 febr 2018) en Hans Schnitzler (Digitale Proletariaat); interview) en kunstenaar Theun Karelse.

Ik moest bij deze gedachten die een paar keer naar voren kwam denken aan de laatste aflevering van ‘Door het hart van China’ (Ruben Terlou) waarin werd verteld over de groeiende controle van de overheid (sociale kredietsysteem)(afl. 25 febr.). Bijv. dat je wordt gescanned bij het oversteken van een zebrapad. Een paar keer de regels overtreden, wat in je dossier komt, en je kunt geen huis meer kopen. Nudging wordt dit genoemd: de overheid die ‘onzichtbaar’ gedrag stuurt van haar burgers via techniek. Black Mirror is werkelijkheid geworden.

Een soort onbehagen kwam over de aanwezigen in de zaal. Een sociaal kredietsysteem In China, het wordt ook al toegepast in Nederland bij verzekeringsmaatschappij. En wat Februari aangaf: het gaat vaak ten koste van de onderkant van de samenleving. Eén betaling gemist en je bent al ‘vast geklonken’ in het systeem waardoor een kans op uitsluiting van uitkering/huur groot wordt. (Lees ook artikel van Tim Staal okt2017)

Is er wat te doen? In ieder geval zorgen dat zeggenschap hebt en eigenaarschap houdt over je gegevens. Dat betekent transparantie van gegevens. Welke gegevens hebben bedrijven van jou? Dat je gegevens mag inzien en bekend is wat ermee wordt gedaan. Dus kritisch blijven ten aanzien van wat er met jouw gegevens wordt gedaan. En dit gaat verder dan het privacy-issue. Februari gaf aan (vond ik wel interessant): een kritische ghouding t.a.v. technologische ontwikkelingen = een kritisch houding t.a.v.  maatschappelijke ontwikkelingen. Deze gaan samen. Waar zit de macht en het geld? Wie bezit en genereert data: data is geld en macht / data&overheid.

Een ander insteek is onszelf niet tegenover de techniek zetten maar techniek als integraal onderdeel bij het vormgeven van onze omgeving. Op zich apparaten en systemen geen essentie in zichzelf maar worden wat in relatie met wat mensen ermee ontwikkelen. Of zoals iemand in de zaal aangaf: we evolueren door wat we zelf aan het ontwikkelen (en dus veranderen) zijn. En dat doen we met techniek. De mens is een technische wezens (Verbeek; Zwitserloot). En daarbij wordt de grens tussen techniek en mens steeds kleiner. Aan de ene kant: techniek zat voornamelijk los van de mens nu zit de techniek in mens of groeit eraan vast. Aan de andere kant: robots gaan steeds meer de natuurlijke mens lijken. We hebben dus met techniek te doen. Vandaar dat het van belang is bij nieuwe ontwerpen te bedenken welke eisen we stellen aan bijvoorbeeld een digitale leeromgeving of – zorgomgeving. En de ontwerpvraag is eigenlijk een visievraag.

Zorgen hebben t.a.v. techniek (en de impact ervan) is terecht. Niet alle techniek is goed. Maar blijven hangen in het onbehagen helpt ons niet verder.  Ik denk dat het versterken van ons digitaal bewustzijn belangrijk is. En dat via o.a. de dialoog voeren. Kernvraag daarbij is: hoe geven we vorm aan een wereld met robots, met KI, met digitalisering? Of hoe Februari het aangaf: hoe sluiten we als aan mens bij de (snelle) technologische ontwikkelingen en blijven we positief? Welke verhalen willen we vertellen? En laten we vooral leren en experimenteren om die verhalen te kunnen vertellen.
Want daarmee krijgen we steeds meer beeld over het ontwerpen van onze omgeving (wat willen we) en ook over hoe we onszelf op een goede manier ontwerpen in interactie met die techniek. Het gaat ons allemaal aan! Met een kritische positieve houding.

Meepraten kan!
Op de aanstaande HvA-onderwijsconferentie gaat één thema over dataficatie in/van beroep: SLIM Leren en Werken (workshops). Wat is de impact van dataficatie in het werkveld? Welk beroepen verdwijnen en welke ontstaan? Wat betekent dit voor opleiden van de studenten van nu? Next Nature Network hebben we voor dit thema uitgenodigd. Zij staan op de conferentie met hun uitzendbureau HUBOTs.

Ter inspiratie
Van Nature kunstmatig. Over Hubots en echte mensen. (Jos de Mul)
In Kwartslag. Ethiek en Technologische ontwikkelingen (Peter Paul Verbeek)

De Nieuwe Mens (Paradiso-lezing 25 maart 2018 a.s.. Prof Piek Vossen)
MOOC Philosophy of Technology and Design: Shaping the relations between Humans and Technologies (MOOC van de Universiteit Twente vanaf 16 april 2018 a.s.)

ccbysa

Advertenties

Over Ria Jacobi

Als ervaren onderwijskundig ontwerper, -adviseur en projectmanager houd ik mij bezig met het ontwikkelen en verbeteren van onderwijs. Mijn ambitie is goed doordacht onderwijs te realiseren, dat aansluit bij de behoefte van individuen en hun organisaties en daarmee een stimulerend effect heeft.
Dit bericht werd geplaatst in artikel, digitale transformatie, Trends en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s