Virtuele (leer)ruimte

zwermFlexibilisering en personalisering van het onderwijs en nu net opkomende dialoog over Levenlang leren komen niet zomaar uit de lucht vallen. Deze gedachte werd versterkt door het lezen van het boek ‘De Zwerm’ (te downloaden via de website van Doxis). In dit boek staat de (veranderende) relatie informatie en mens centraal en de slimmer en onoverzichtelijk wordende informatiesystemen. Kortom: de betekenis van een informatie in de informatiesamenleving waarin we nu, als mens, leven.

Zwerm
Aan de hand van drie interviews (Erik Veldhoen, Jos de Mul en René ten Bos) destilleert de schrijver drie maatschappij trends:

1. Atomatiseren. Het proces van fragmentatie: het opgaan in kleinere eenheden. Ontstaan van diversiteit.
Traditionele (sociale, economische e.a.) verbanden vallen uiteen: groepen hebben niet langer een sterke identiteit. Mensen willen maatwerk (eigen samengestelde Niki-sneakers). Dit gaat gepaard met een betere dienstverlening gericht op de wens van de klant.

2. Uniformering. Het proces van concentratie, het zoeken naar verbinding en homogeniteit.
‘Op maat’ gaat samen met ‘en masse’: atomatisering gaat hand in hand samen met uniformering. Een gemiddelde ontstaan op basis van de inbreng van vele diverse bijdragen. Wikipedia is een uniform geheel (platform-infrastructuur), ontstaan door kleine bijdragen. Uniformeren is een soort standaardiseren die nodig is om persoonlijk / op maat mogelijk te maken.
n.b. Hier komt de term ‘zwerm’ ook uit voort: Jos de Mul (blz 32): ‘’in de toekomst wordt individuele intelligentie steeds meer vervangen door collectieve intelligentie – de ‘zwerm’.. De kennis bevindt zich niet langer op het niveau van het individu, die zit in allerlei patronen…. En dat betekent dat het denkwerk meer wordt uitgesmeerd over verschillende individuen, en systemen die hen verbinden.’’

3. Toenemende onzekerheid. Het proces van leren leven met complexiteit en onzekerheid.
Door de toegenomen complexiteit ontstaat meer onzekerheid. Jos de Mul’(blz 94): ‘we leven niet langer in een risicosamenleving, waar de kansen en de bedreigingen kunnen worden berekend en beleid erop aangepast, maar in een onzekerheidssamenleving, waarin het effect van ons handelen niet te overzien is’’. Niet meer streven naar totaaloverzichten en controle, maar leren leven met die onzekerheid.

Virtuele (leer)ruimte
Deze trends zijn technologisch gedreven. In het boek wordt door de drie geïnterviewden een pleidooi gehouden om bewuster na te denken over wat de betekenis is van digitalisering en informatie. Ieder vanuit een eigen perspectief. Digitale informatie kan op oneindig veel manieren worden geconstrueerd, geproduceerd, verspreid, gebruikt: data-informatie en de samenleving worden complexer in de informatiesamenleving.

Erik Veldhoen benadrukt de belangrijkheid van virtualisering. Dit proces gaat veel verder dan digitaal maken van informatie (bijv. voor onderwijs: het digitaal maken van een college en op de DLO plaatsen). Het gaat om het werken (zoals hij dat benoemd) in een virtuele ruimte: daar ontmoeten we elkaar, delen en creëren we, net als wij dat nu in de fysieke ruimte zijn. In een virtuele ruimte gaat het om andere activiteiten. Virtualisering stelt namelijk opnieuw de vraag naar de kernactiviteit van de organisatie. Bij een architect gaat het niet meer over ‘woonomgeving’ maar een ’leefomgeving’. Bij een taxibedrij niet meer om ‘ritjes’ maar om ‘vervoer van mensen’. Hierop doorgaand zou het bij onderwijs niet meer gaan op ‘diploma garantie’ maar om ‘begeleiden van leren en ontwikkelen’.

Erik Veldhoen stelt in het algemeen dat (blz 17): ‘de samenhang van digitale informatie en wat je daarmee doet, is op dit moment in die virtuele ruimte nog niet goed georganiseerd’. We denken en doen nog te veel vanuit een fysieke ruimte. Wat zou er ontstaan als we de onderwijsactiviteiten eens vanuit een virtuele (leer)ruimte zouden ontwikkelen? En dit gaat verder dan de nieuwe digitale en/of online en/of blended leeromgeving. Denk maar eens aan de hobbels die we ondervinden bij archivering van toetsen, zoeken en vinden van webcolleges, documenten plaatsen in de DL(W)O.

Een virtuele (leer/onderwijs)ruimte is een plek waar informatie transparant en toegankelijk is (makkelijk te zoeken en te vinden en te delen); waar informatie verrijkt kan worden door studenten en mede-docenten (nieuwe informatie toevoegen; feedback geven). Het is een plek voor samenwerken en netwerken, waar innovaties ontstaan o.b.v. kenniscreatie (waar informatie de basis voor is) en waar flexibiliteit en diversiteit wordt benut. Let nog even op de termen in de definitie van de ‘informatiesamenleving’…….

Was informatie eerst een boek, artikel: een document. Erik Veldhoen pleit dat we meer uitgaan van ‘content’. Documenten sla je op en archiveer je (toetsen, scripties, beleidsdocumenten, papers): is gesloten en soms wel/niet toegankelijk. Bij content gaat het over delen, hergebruiken, verrijken: is dus open en direct toegankelijk.

Als we flexibilisering en personalisering van het onderwijs en ook Levenlang leren verder vorm willen geven kunnen we niet om het vraagstuk informatie heen. Het is een integraal vraagstuk waarbij vele betrokkenen en experts nodig zijn. Bijvoorbeeld: bibliotheek (zoeken en vinden; licenties; copyrights); DIV (archivering); docenten (delen en hergebruiken van onderwijsleermaterialen; onderwijsontwerp); ICT (informatiesystemen); juristen (privacy); IR (omgaan met data en informatie). We hebben elkaar nodig!

Deze betrokkenen zullen ten dienste moeten staan aan een steeds meer ‘op maat’-wens van de student. Daarbij kan de vraag worden gesteld: wie is deze student? Die identiteit is divers niet zo helder meer in de komende jaren (atomatiseren). Flexibiliseren vraagt om standaardiseren van omgevingen om verbinding en toegankelijkheid tot stand te kunnen brengen (uniformering). En ja, dat is een complex vraagstuk met vele onzekerheden op korte termijn (zoals veiligheidsvraagstuk) en op de langere termijn (stelsel-vraagstuk). We zitten er al midden in.

Een kans:
Call Stimuleringsregeling Open en Online Onderwijs 2018. Alhoewel het er niet direct staat: in deze call gaat om delen en hergebruiken van informatie(objecten) (onderwijsleermaterialen).

ccbysa

Advertenties

Over Ria Jacobi

Als ervaren onderwijskundig ontwerper, -adviseur en projectmanager houd ik mij bezig met het ontwikkelen en verbeteren van onderwijs. Mijn ambitie is goed doordacht onderwijs te realiseren, dat aansluit bij de behoefte van individuen en hun organisaties en daarmee een stimulerend effect heeft.
Dit bericht werd geplaatst in flexibilisering, gepersonaliseerd-onderwijs, informatiemanagement, Levenlang Leren, onderwijsinnovatie, Open Online Onderwijs, Rapporten, Trends en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s