Diversiteit is de kracht van onderwijs 3.0

DSCN5728Onderwijs in Nederland wil vooruit. Onderwijs in Nederland moet vooruit. Zo was ik afgelopen donderdag bij de boekpresentatie ‘Verandering van tijdperk; Nederland Kantelt’ van Jan Rotmans in Pakhuis de zwijger. Volle bak met allemaal (zoals Rotmans dat zegt): koplopers, kantelaars, en verbinders. Of ook: mensen die vooruitwillen en innovatie-initiatieven verbinden en versterken.

Kern van zijn betoog is: we leven in een overgangstijd (een tijd van transitie) van een oude wereld naar een nieuwe wereld. De oude wereld kenmerkt zich door vaste taakomschrijvingen, een vaste plaats in een hiërarchische structuur en een vaste baas/manager die plant en prestaties in de gaten houdt. En dat is nog steeds hoe het er aan toegaat in de meeste bedrijven of organisaties. In de nieuwe wereld draait het steeds meer om kennis(delen), maatwerk, dienstverlening. Bovendien ontwikkelen burgers (van onderop) zelf steeds meer initiatieven. Zij formeren netwerken rondom die initiatieven heen van intrinsiek gemotiveerde mensen die creatief samenwerken aan een gemeenschappelijk doel.

Drie invalshoeken van deze overgang:
1. De samenleving kantelt van een verticaal geordende , centraal aangestuurde , top-down samenleving naar een horizontale geordende, bottum-up samenleving (denk aan de buurtzorg)
2. De structuur van de economie verandert: decentraal (door andere vormen van organisaties/bedrijven; ) en digitaal (snappcar) (airbnb)
3. Er is sprake van een machtswisseling. Macht is het vermogen om hulpbronnen te mobiliseren voor een bepaald doel. Centrale organisaties hadden de kennis en informatie. Dit verschuift naar netwerken en gemeenschappen.  Er is sprake van een opkomende micromacht.

Deze avond staat voor mij niet op zichzelf. Ik ben betrokken bij of volg discussies en debatten die gaan over de verschuivingen die we zien in de arbeidsmarkt, beroepspraktijk en wat de betekenis is voor het onderwijs. Bovendien zijn er (*) talloze boeken of artikelen of blogs verschenen rondom dit onderwerp en zie ik (*) talloze discussie en debatten voorbij komen (met uitkomsten op internet) rondom dit onderwerp. Ik beperk me even tot het onderwijs.

Bekijk maar eens:

Ik vind het een zeer interessante ontwikkeling. Het brengt ons terug naar fundamentele vragen. Waarom geven we ons onderwijs vorm op de manier waarop we dat nu doen? Waarvoor dient ons onderwijs. Organiseren we het wel op een manier die past bij de huidige tijd? Leiden we leerlingen, studenten = iedere lerende op die na afstuderen kunnen werken, leren en bijdragen in een maatschappij die dynamisch is en continue veranderd?

Studenten worden immers in veel rollen aangesproken: als persoon in sociale relaties, als lid van de samenleving, als werknemer, als professional, maar ook als ‘gewoon’  individu. Ons onderwijs is onvoldoende daarop ingericht. De boodschap van Jan Rotmans is dat het stelsel zoals we dat nu hebben georganiseerd niet meer werkt. Diversiteit is de kracht in de samenleving 3.0 en dus ook in het onderwijs. Samen werken aan onderwijsvernieuwing: niet van bovenaf, maar van onderop.

Wat mij betreft komt in al deze boeken, artikel, websites, speeches steeds terug het volgen (ik pas het toe op het onderwijs): (*) ruimte bieden en creëren en richting geven aan kwaliteit en diversiteit. Of ook: een omgeving waarbij de lerende centraal staat (aansluiten bij zijn/haar vraag); (*) het gaat om persoonsgerichte ontwikkeling (ruimte voor de diversiteit); (*) het gaat om ruimte voor de professional (kwaliteit en stimuleren). Zo worden alle betrokken pro-sument van de leeromgeving, ook de lerende. Die bepaalt wanneer hij/zij wat op welk moment wil leren en met welk doel. Daarvoor is een open leerruimte nodig waarin kan worden samengewerkt en kennis(producten) en ervaring kan worden gedeeld. Het devies van Rotmans is daarbij ook: leer van andere sectoren (zorg, energie, financie). We zitten te vaak in onze eigen kolom opgesloten. Leer van elkaar: elke sector is met deze discussie bezig en heeft al interessante oplossingen.

Dit betekent dat de betrokkenen bij deze student (o.a. docent en begeleiders e.a.) een omgeving creëeren waarbij dat mogelijk is. Dat betekent dat er niet persé 1 onderwijsvorm, leervorm, leeromgeving. Ook hier is diversiteit het uitgangspunt. Het gaat ook niet om of-of maar om en-en. Gebruik de sterktes van klassieke vormen van onderwijs naast innovatieve vormen.  Dit vraagt om herijken van diverse rollen zoals die van de docent, de studiebegeleiders. Of herijking van de inrichting van de organisatie. En ook werkende ondersteunende technologie, goede voorlichting en heldere communicatie. Een groot debat dus waar alle betrokkenen in de onderwijsorganisatie een eigen perspectief inbrengt en deelt. Van docent tot roosteraars, van managers tot student-assistenten, van begeleiders tot trainers. Ook hier: van elkaar leren en met elkaar delen.

Voor de nieuwe onderwijswereld gaat het dus ook om kennis (onderwijsinhoud, onderzoek, vakmanschap), delen (open leeromgeving, hergebruik onderwijscontent, samenwerken), maatwerk (via flexibiliseren, personaliseren, rhm diversiteit) en dienstverlening (instructie en vakbegeleiding, studiebegeleiding, informatievoorziening, voorbeelden, voorlichting, inzicht verzorgen in leerproces).

Binnen de HvA zal ook Future Proof Onderwijs een belangrijk thema zijn voor 2015. Welke aspecten heeft het toekomstig onderwijs en hoe vertalen we dat in de vormgeving van opleidingen/curricula

Op de weblog van Huib de Jong (rector Hogeschool van Amsterdam) is al een beeld geschetst en een start gemaakt voor onze HvA-discussie.

Advertenties

Over Ria Jacobi

Als ervaren onderwijskundig ontwerper, -adviseur en projectmanager houd ik mij bezig met het ontwikkelen en verbeteren van onderwijs. Mijn ambitie is goed doordacht onderwijs te realiseren, dat aansluit bij de behoefte van individuen en hun organisaties en daarmee een stimulerend effect heeft.
Dit bericht werd geplaatst in artikel, flexibilisering, Levenlang Leren, onderwijsinnovatie, Trends en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s